Λέξεις με θέμα ταξ-

Δεκέμβριος 20, 2006

Ο Marx αναφέρεται σε δύο ιστορικά στάδια συνειδητοποίησης μιας κοινωνικής τάξης: στην ‘τάξη καθ’ εαυτήν’ και στην ‘τάξη δι’ αυτήν’. Η πρώτη δεν έχει συνείδηση της κατάστασής της, ενώ η δεύτερη, η οποία παρουσιάζει τα ίδια ακριβώς υλικά χαρακτηριστικά με την πρώτη, έχει συνειδητοποιήσει την κατάστασή της και προσπαθεί να βελτιώσει τους όρους διαβίωσής της με τελικό ορίζοντα την κατάλυση των τάξεων και συνακόλουθα των ταξικών διαφορών. Σε μικροαναλυτικό επίπεδο παρατηρεί κανείς πως δεν πρόκειται για δύο σαφώς διαχωρισμένες ιστορικές περιόδους. Αντίθετα, εντός μιας τάξης και σε συγχρονία μπορεί κανείς να συναντήσει άτομα με ανεπτυγμένη συνείδηση και δράση και άλλα λιγότερο ή καθόλου πρόθυμα να αντικρύσουν τους πραγματικούς όρους της ζωής τους. Αυτό είναι το σημείο που αποκρύπτουν εσκεμμένα οι κριτικοί της ταξικής θεωρίας. Παρουσιάζοντας μια χοντροκομμένη εκδοχή της, καταφέρνουν να αποσύρουν την έννοια της ταξικότητας από το αναλυτικό λεξιλόγιο.

aur.jpg

Μια σύγχρονη αναθεώρηση της θεωρίας των τάξεων, καλείται να συμπεριλάβει τις απότοκες καταστάσεις της μεταμοντέρνας πολιτικής. Η έννοια της ταξικής ταυτότητας υποχωρεί με ραγδαίους ρυθμούς. Όπως προαναφέραμε, στις αστικές δημοκρατίες άτομα που μοιράζονται κοινές υλικές συνθήκες δεν δομούν και παρόμοιες ταυτότητες. Στο προσκήνιο έχουν αναδυθεί ως σημαντικότεροι άλλοι παράγοντες: η εθνικότητα, το (γενετήσιο και κοινωνικό) φύλο, η αισθητική αντίληψη, η μόρφωση. Είναι προφανές πως οι δύο τελευταίοι παράγοντες εμπεριέχουν λανθάνοντες ταξικούς προσδιορισμούς. Είναι επίσης σαφές πως η διεθνής πρακτική παλινόρθωσης των τελευταίων δέκα χρόνων, η οποία ακολουθήθηκε και συνεχίζεται να ακολουθείται και στην Ελλάδα από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας, μεριμνά για την ενεργοποίηση των ταξικών χαρακτηριστικών της παιδείας και της αισθητικής μέσω της κοινωνικής (επαν)ιεράρχησης δια της ανισοκατανομής των οικονομικών πόρων.

Ο μεταμοντερνισμός ως πολιτική μανιέρα έχει καταφέρει να κατακερματίσει και να αλλοτριώσει τις ταυτότητες. Οι ταυτότητες δομούνται πλέον στη βάση πολύ συγκεκριμένων αναγκών, ιδεολογικοποιημένων αναγκών που τις περισσότερες φορές απέχουν ριζικά από τους πραγματικούς όρους της ζωής του υποκειμένου. Η σχέση του υποκειμένου με την ταυτότητά του γίνεται καθαρά φαντασιακή. Η επονομαζόμενη φιλελεύθερη πλουραλιστική πολιτική διαχείριση υποστασιοποιεί την αγορά την ίδια στιγμή που κρίνει την κοινωνία ως προϊόν υποστασιοποίησης. Έτσι η ελευθερία του ατόμου καταλήγει να ορίζεται επί παραδείγματι ως η ελευθερία ενός μεσήλικα λευκού αστού ομοφυλόφιλου να μπορεί να αγοράζει με τη μέτρια σύνταξή του από το διαδίκτυο ένα σεξουαλικό αξεσουάρ το οποίο θα μπορέσει να χρησιμοποιήσει σε ένα κλειστό club για ανθρώπους με κοινά γούστα. Η επιθυμία και ο φόβος υποδαυλίζονται συστηματικά στα πλαίσια του κοινωνικού ελέγχου εντός των διαμερισματοποιημένων βίων των ατόμων. Οι φαντασιώσεις των μελών μιας ‘τάξης καθ’ εαυτήν’ συναρθρώνονται με την άνωθεν ιδεολογία των εικόνων που μετουσιώνουν το οικονομικό κεφάλαιο σε συμβολικό. Η παρακολούθηση ενός τηλεοπτικού προγράμματος τύπου Αρναούτογλου ή Φερεντίνου αποτελεί καταστολή μέσω της επιδίωξης ταύτισης με τις φαντασιωσικές εικόνες μιας άλλης τάξης. Η κοινωνική κινητικότητα σε μια όλο και πιο σκληροπυρηνική ταξική κοινωνία επιβιώνει περισσότερο ως μύθος παρά ως πραγματικότητα. Ο μοναχικός ήρωας που αγγίζει την κορυφή του Deal ή του Fame Story σφυρηλατεί τις ζωές στην τάξη-κάστα ως λαχείο και μοίρα.

Καθώς ο μεταμοντερνισμός αραιώνει τη μαζικότητα των κοινωνιών και καταλύει τις ταξικές ταυτότητες, αποσιωπά την παράλληλη ενίσχυση της ταξικότητας per se. Μπορεί οι ταξικές ταυτότητες να υποχωρούν, αλλά η ταξική οργάνωση διογκώνεται. Για να είμαστε πιο ακριβείς, το δεύτερο είναι συνέπεια του πρώτου. Αυτό είναι και το κρίσιμο σημείο για όποιον επιχειρεί να αρθρώσει έναν κριτικό λόγο. Είναι το σημείο στο οποίο χωλαίνουν το ΚΚΕ και λιγότερο ο Συνασπισμός. Το κάλεσμα ‘νέε, νέα, αγρότη, εργάτη…’ επικεντρώνεται σε ταυτότητες που έχουν θρυμματιστεί είτε υπό το βάρος της μαζικότητάς τους είτε από τη δομή της νέας οικονομίας. Αν απευθυνθείς σε έναν νέο ως ‘νέο’ και όχι ως ‘νέο που του αρέσει η nu metal σκηνή, βγαίνει τα Σάββατα στο Γκάζι, είναι bi και ψωνίζει από το IKEA αλλά πάντα του τελειώνουν τα λεφτά που του είχε υποσχεθεί η νέα οικονομία’, το πιο πιθανό είναι να μη τραβήξεις ποτέ την προσοχή του και να αφήσεις τον φαύλο της ταξικότητας να διαιωνίζεται προς όφελος των ολιγαρχικών. Με άλλα λόγια, η οικονομία και η οργάνωση της παραγωγανάλωσης είναι η βάση της ταξικής κοινωνίας. Η ισομέρεια στη νομή των υλικών πόρων είναι ένα ζητούμενο που οφείλει να διεκδικήσει μια ‘τάξη δι’αυτήν’, μια τάξη με αυξημένη συνείδηση της οικονομίας. Γνωρίζοντας πως η οικονομική ανισότητα είναι η βάση του τρέχοντος συστήματος, γίνεται αντιληπτό πως αυτό το ζητούμενο μπορεί να ανθίσει μόνο σε ένα επαναστατικό και όχι διαχειριστικό περιβάλλον.

Αυτή η επανάσταση μπορεί να έχει ως αφετηρία την καθημερινότητα, κατά τα κελεύσματα των καταστασιακών. Εκεί τα μέλη της τάξης που θα έχουν μετάσχει της αστικής παιδείας και θα την έχουν ξεπεράσει, θα επιδωθούν σε έναν αγώνα διάδοσης της ταξικής συνείδησης στα λιγότερο προνομιούχα μέλη. Σε αυτό τον αγώνα οφείλουν να εντοπίσουν και να εξαλείψουν πατερναλιστικές μικροαστικές και ανιστορικές αντιλήψεις οι οποίες μέσω της δήθεν φιλανθρωπίας χρωματίζουν φαινόμενα που απορρέουν από ανισότητες (όπως ανισότητες στη μόρφωση) ως φαινόμενα με αυστηρά ταξικά χαρακτηριστικά. Η πολιτικά ορθή προστασία δεν κατευθύνεται προς αυτόν που στερείται της γνώσης, αλλά στην ίδια την στέρηση ως πόρο για την αδιαμαρτύρητη τήρηση της καπιταλιστικής τάξης. Η ‘τάξη καθ’ εαυτήν’ χρειάζεται μια φωνή και όχι προστασία από αστούς νονούς της κακιστοκρατίας.

manclas.jpg

Manic Street Preachers – The Masses Against The Classes

10 Σχόλια “Λέξεις με θέμα ταξ-”


  1. >>Εκεί τα μέλη της τάξης που θα έχουν μετάσχει της αστικής παιδείας και θα την έχουν ξεπεράσει, θα επιδωθούν σε έναν αγώνα διάδοσης της ταξικής συνείδησης στα λιγότερο προνομιούχα μέλη.

    ξανά μανά τα [πατερναλιστικά] αδιέξοδα της αριστεράς δηλαδή,… οργανικοί διανοούμενοι, καταστασιακοί κούτβηδες και άλλα τινά. θα μας πάρει μου φαίνεται κάναν αιώνα να βρούμε το/α καινούργιο/α υποκείμενο/α.

    [την είδες τη φούσκα της αντιπαγκοσμιοποίησης? όμορφα δεν έσκασε?…]

  2. Rodia Says:

    ..τώρα οι νεοτάξ πανε για μετατάξ..
    (και δε βρίσκουν ταξί)

    Μου άρεσε η ανάλυση:-) όπως άκουσα όμως να λέν’ πολλοί ερωτώμενοι απο δημοσιογράφους σε γκάλοπ περί της ακρίβειας: «έτσι είναι αλλά τι να κάνουμε…»

  3. raresteak Says:

    @ αμβρόσιος

    Όταν οργανικοί διανοούμενοι είναι ο Ράμφος και ο Ζουράρις και καταστασιακή θεωρείται η performance του Χατζηστεφάνου στο Fame Story, νομίζω πως απέχουμε πολύ από το νέο υποκείμενο που θα απεμπλακεί από τον πατερναλισμό.

    [η συγκεκριμένη αντιπαγκοσμιοποίηση ήταν/είναι κρατικά χρηματοδοτούμενη. Κάτι σαν ΜΚΟ. Η αντιπαγκοσμιοποίηση του συνταξιούχου και του άνεργου πάλι δεν έχει καθόλου χρηματοδότηση… :-)]

    @ Ροδιά

    ε, ας πάρουν ένα αταράξ οι νεοταξ 😉

  4. Rodia Says:

    …Η αντιπαγκοσμιοποίηση του συνταξιούχου και του άνεργου πάλι δεν έχει καθόλου χρηματοδότηση… 🙂

    Λάθος μέγα! Η αντιπαγκοσμιοποίηση του συνταξιούχου αυτοχρηματοδοτείται!
    (σίγουρο αυτό)

  5. Rodia Says:

    και του άνεργου βεβαίως, από δάνεια.. (αυτό το «και του άνεργου» ξέφυγε από το κόπυ+πέηστ)
    ..διαφεύγουν οι άνεργοι βλέπεις από παντού.. μόνο η (απρόσωπη) ανεργία καταμετρείται.. κατά βούληση.. 😉


  6. Ξεκίνησα με σκοπό να σχολιάσω το εξαιρετικό (όπως πάντα) κείμενο αλλά συγχωρέστε μου την μεγάλη αδυναμία που έχω στο μουσικό track.
    Ως εκ τούτου και υπό τους ήχους του, αφήνω τις ευχές μου για χαρούμενες μέρες…γενικώς…

  7. The Artist Previously Known as Ιω. Ερανιστής Says:

    Παραπέμπω τους μελετηρούς στο
    scentedgardensfortheblind.blogspot.com/

    για μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Badiou επί του θέματος

  8. raresteak Says:

    Σας ευχαριστώ για τα σχόλια.

    APKAΙω Ερανιστή, είδατε ακριβώς στη καρδιά αυτής της δημοσιευσης. Το ζητούμενό μου είναι η πρακτική πολιτική όπως τη περιγράφει ο Badiou.

  9. dimitrisg. Says:

    O Zουράρης είστε?????

  10. raresteak Says:

    Αγαπητέ μου,

    αδικείτε και τον εαυτό σας με την ατυχή σύγκριση,
    και εμένα,
    και τον Ζουράρι για την άπλετη φαλλογοκεντρική γραφικότητα και το γέλιο που σκορπά σε μεγάλους και παιδιά

    :-p


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: