Οι ελληνικές ειδήσεις στα χρόνια της διακινδύνευσης

Δεκέμβριος 5, 2006

Φέτος τα ελληνικά ΜΜΕ προδιέγραψαν μια απόπειρα μετάβασης από ένα παραδοσιακό κοινοτικό ειδησεογραφικό μοντέλο, σε ένα άλλο που παρουσιάζεται ακμαίο στις δυτικές χώρες του ώριμου καπιταλισμού. Φυσικά αυτή η μετάβαση παραμένει ανολοκλήρωτη και στρεβλή, όπως και οποιαδήποτε άλλη κίνηση στον ελληνικό χώρο τα τελευταία χρόνια. Έτσι καθώς πλάι στο πατρίς – θρησκεία – οικογένεια προστίθεται η ηθική του κατακερματισμένου υποκειμένου που νανουρίζεται με καταναλωτικά προϊόντα, και καθώς επίσης κοντά στην στιβαρή εκκλησιαστική περιουσία και τους διαχειριστές της στέκεται ο νέος αμοραλισμός της επιχειρηματικότητας των βλάχων μαφιόζων με στενές σχέσεις στα κυβερνητικά κλιμάκια, τα πολύ-σχετικά-αυτόνομα ΜΜΕ εφευρίσκουν ιστορίες νομιμοποίησης της μοντέρνας διακινδύνευσης.

chanti.jpg

Η διακινδύνευση είναι ο όρος κλειδί, και εδώ τον χρησιμοποιώ στα πλαίσια της ανάλυσης του Ulrich Beck για τις κοινωνίες της διακινδύνευσης. Οι μηντιακές μυθολογίες, οι οποίες ματσακωνίζουν τις σχέσεις των ατόμων στις πόλεις και θολώνουν την ταξική δομή των κοινωνιών, κατά το 2006 αποσχίστηκαν από το ιδεολόγημα της ‘μητέρας φύσης’ και προσκολληθήκαν στα παράγωγα της ανθρώπινης παρέμβασης, με άλλα λόγια στους παράγοντες που συνιστούν τις κοινωνίες διακινδύνευσης στις οποίες ζούμε. Έτσι οι μεγάλες ειδήσεις φέτος δεν προήλθαν ως συνήθως από φυσικές καταστροφές που αναδεικνύουν τη μοίρα του βίου. Ούτε σεισμοί, ούτε λοιμοί, ούτε καταποντισμοί. Όχι ότι σταμάτησαν να συμβαίνουν, απλά χορτάσαμε. Ο επιθυμητός χαμηλός βαθμός αλληλεγγύης μεταξύ ατόμων εν χαλαρή κοινωνία έχει επιτευχθεί κατά τα περασμένα χρόνια. Στο διάνυσμα φύση – πολιτισμός, οι ειδήσεις κινήθηκαν όλο και δεξιότερα. Από τους σεισμούς και τα τσουνάμι, περάσαμε στα δυστυχήματα, όπου η μοντερνιτέ εισάγει τη διακινδύνευση στη φύση με έναν χοντροκομμένο τρόπο. Το Σάμινα και το δυστύχημα της Ήλιος βρίσκονται στο μεταίχμιο μιας αδυσώπητης φύσης και του ανθρώπινου παράγοντα. Θα μπορούσαμε να πούμε πως αποτελούν ειδήσεις επιχειρησιακής διακινδύνευσης.

Κατά το 2006 βιώσαμε τον «εκδημοκρατισμό» και την ολοκλήρωση της διακινδύνευσης. Οι μεγάλες ειδήσεις είχαν να κάνουν με την ανθρώπινη συμπεριφορά par excellence. Η εξαφάνιση στην Βέροια, η σεξουαλική κακοποίηση στην Αμάρυνθο, η απροκάλυπτη βιαιότητα της αστυνομίας, η πολλαπλή δολοφονία στο Αγρίνιο, ήταν όλα ανθρώπων έργα. Και μόνο. Ο φόβος και η διακινδύνευση βρίσκεται πια στην εστία μας. Είναι ο γείτονας μας και εμείς είμαστε τα προδομένα τέκνα της μάνας φύσης. Πρόκειται για μια κηδεμονία που τόσα χρόνια προσπαθούσαν να μας πείσουν να αποδεχτούμε, μα τώρα μας απογαλακτίζουν βίαια. Είμαστε τα κακοποιημένα μωρά που καλούμαστε να καταναλώσουμε ασφάλεια σε tetra pack.

Η στρεβλότητα της μετάβασης στην οποία αναφέρθηκα στην αρχή διαφαίνεται και από το ότι αυτή η πολιτισμικά εκπορευόμενη διακινδύνευση μπορεί να διαδραματιστεί καλύτερα στο θέατρο της φύσης. Οι μεγάλες ειδήσεις έλαβαν χώρα στη σκηνή της επαρχίας, και ανέσυραν τον αταβισμό μέσα στον πολιτισμό. Και να πως κλείνει ο κύκλος: Η εγκληματική χειρονομία, μια χειρονομία κοινωνική, αποδίδεται σε μια παντοδύναμη και κακή φύση τοτέμ και ταμπού. Όμως στην πραγματικότητα ο δολοφόνος του Αγρινίου πραγμάτωσε την καλύτερη εκδοχή του ελληνικού βουκολικού καπιταλισμού. Ένα μαθημένο ισχυρό αίσθημα ιδιοκτησίας όπλισε το χέρι του. Καθόλου φύση, γι’ αυτό δήλωσε πως είχε αρκετά ψυχρό αίμα ώστε θα μπορούσε να σκοτώσει και άλλους ενδεχόμενους καταπατητές.

Ο δολοφόνος του Αγρινίου δεν διαφέρει καθόλου από έναν Λάτση του Mall. Και οι δύο είναι συνεπείς καταπατητές της φύσης σε αναστολή και οπαδοί των περιφράξεων. Αν κάποιοι με τη σειρά τους καταπατήσουν τα περιφραγμένα, έχουν φροντίσει να τους βάλουν στη θέση τους: ο μεν με την αυτοδικία, ο δε με την αναδυόμενη νομική αλητεία των κοινοτήτων περιορισμένης πρόσβασης. Φυσικά το τίμημα για τον καθένα είναι ολωσδιόλου διαφορετικό.

ds0.jpg

5 Σχόλια “Οι ελληνικές ειδήσεις στα χρόνια της διακινδύνευσης”

  1. adamo Says:

    trivialities:
    «Οι μηντιακές μυθολογίες, οι οποίες ματσακωνίζουν»
    Θα το έγραφα ως «μιντιακές» και «ματσακωνιάζουν». Βέβαια, αυτό έχει σχέση και με το τοπικό ιδίωμα του καθενός.

    Επίσης -επειδή ίσως είναι το κυρίαρχο συμπέρασμα για εμένα- θα ήθελα σε bold το «Είμαστε τα κακοποιημένα μωρά που καλούμαστε να καταναλώσουμε ασφάλεια σε tetra pack».

    IMHO*, ο δολοφόνος του Αγρινίου διαφέρει σημαντικά από τον επιχειρηματία:

    Ο επιχειρηματίας-καταπατητής γνωρίζει εν πλήρη συνειδήσει τι καταπατά και πότε, έχει σχέδιο και το υλοποιεί.

    Ο «φερόμενος ως δράστης» (sic) από την άλλη δεν θεωρεί πως καταπατά (είναι εκτός του scope του μια τέτοια άποψη), αντίθετα θεωρεί πως από πάντα ήταν δικό του και το προστατεύει με ένα τρόπο σχεδόν μέσα από τις συμβουλές του «Ηγεμόνα» (παρόλο που δεν τον έχει διαβάσει): «Αν είναι να προσβάλλεις κάποιον, κάντο με τέτοιο τρόπο ώστε να μη μπορεί να σου απαντήσει ποτέ».

    [*] Κατά την ταπεινή μου γνώμη

  2. raresteak Says:

    καμία αντίρρηση, αγαπητέ adamo 🙂

  3. Rodia Says:

    Θέλω να γράψω κάτι, αρχίζω και «διώχνω» το ποστ από την οθόνη. Είναι τόσο μπερδεμένα τα πράγματα και πού να χωρέσει το ξεμπέρδεμα του κουβαριού. Ενα έγκλημα όταν αφορά στενό περιβάλλον και γίνεται από ενα δυο ανθρώπους να δολοφονούν γνωστούς τους ή κοντινούς τους ανθρώπους σοκάρει, διεγείρει την οργή. Οταν γίνεται ένα πολύ σημαντικότερο (λες και υπάρχει διαβάθμιση στο αποτρόπαιο) το οποίο γίνεται υποχθόνια, μέσω ελισσομένων εξελίξεων π.χ. σε δικαστήρια και σε βάρος οικοδομικών συνεταιρισμών, τότε ο εγκληματίας χαίρει του σεβασμού του συνόλου του λαού, διατηρεί τράπεζες, δίνει ψωμί σε εργαζόμενους και είναι αξιοσέβαστο πρόσωπο στην κοινωνία. Ακόμα και αν πιάσει ένα μπαλντά και καθαρίσει συγγενικό του πρόσωπο, αυτή η πράξη δεν τιμωρείται, εξαγνίζεται κιόλας με την ίδρυση ιδρύματος το οποίο θεραπεύει τις τέχνες, κλπ κλπ…
    (αρκεί να μη σκοτωνόμστε μεταξύ μας σε καιρό «ειρήνης»)

  4. raresteak Says:

    ..με την σωκρατική μέθοδο, στην οποία ανταποκρίθηκε ο adamo, ήθελα να πω πως ο καπιταλισμός στις σύγχρονες μαζικές κοινωνίες είναι κάτι παραπάνω από την πρωτογενή ανάγνωση που έκανε ο δολοφόνος. Δεν χρήζει απλά Ήγεμόνων'(ο Ηγεμόνας παραμένει ιδεαλιστής μέσα στον αυταρχισμό του), αλλά ακραίων αμοραλιστών με ιογενή βιολογία και ριζική κατάλυση του θηλαστικού εγκεφάλου.

  5. Τάκης Says:

    Πράγματι, η μετάθεση του κινδύνου από την Φύση στην Ανθρώπινη Φύση είναι εξαιρετικά ευρηματική. Η αφαιρετική υφή του λήμματος «Φύση» βοηθούσε πάντοτε στην διατήρηση ενός εξίσου αφαιρετικού κατασταλτικού τρόμου με αναφορά στον θρησκευτικό φόβο της μάζας (βλέπε το ειδησεογραφικά ανεύθυνο «Act Of God», που οι δικοί μας δημοσιογράφοι της Μεγάλης Του ΑΝΤ1 σχολής αναμάσησαν ως «Θεομηνία», «Πύρινη Λαίλαπα», «Το Ξύπνημα Του Εγκέλαδου» κλπ.). Με αυτήν την μετάθεση, ο κατασταλτικός τρόμος εισχωρεί στον προσωπικό χώρο του «τηλεοπτικού πολίτη», στο σόι, την οικογένεια και τους εραστές, μέχρι να τον μετατρέψει σε μονάδα ανίκανη για ουσιαστικές μη-νευρωτικές σχέσεις και με μοναδικό ασφαλές χώρο λειτουργίας τον όγκο που ορίζει η ίδια του η σάρκα. Ο Λάτσης του Mall ή το περίλαμπρο Multiplex, θα προσφέρουν διέξοδο ανακούφισης από αυτήν την 24ωρη νεύρωση με τον εγκεφαλικό αυνανισμό του καταναλωτισμού –με “privileged” access, όπως πολύ σωστά αναφέρεις, στις μικρές τους κοινότητες περιορισμένης πρόσβασης…


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: