Μονοπώλια γνώσης

Νοέμβριος 9, 2006

Η οργάνωση είναι το μήνυμα. Τελικά στα MBA μαθαίνεις πρωταρχικά πώς να αποκρύπτεις και να καμουφλάρεις τα αρχέγονα μέσα της υφαρπαγής και της εξαπάτησης. Η γνώση των ίδιων των μέσων είναι μάλλον μια διαδικαστική λεπτομέρεια. Το παν είναι η πληροφορία να οργανώνεται με τον τρόπο που ωφελεί το εκάστοτε κατεστημένο μονοπώλιο γνώσης.

Έγραφε ο Neil Postman στο Τεχνοπώλιο: Ο Harold Innis, πατέρας των σύγχρονων σπουδών επικοινωνίας, έχει επανειλημμένως αναφερθεί στα «μονοπώλια γνώσης» που δημιουργήθηκαν από σημαντικές μορφές τεχνολογίας. Εξέφρασε δηλαδή αυτό ακριβώς που και ο Θαμούς* είχε στο μυαλό του: αυτοί που ελέγχουν τις λειτουργίες μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας συγκεντρώνουν στα χέρια τους ισχύ και αναπόφευκτα δημιουργούν ένα είδος μετώπου απέναντι σε εκείνους που δεν έχουν πρόσβαση στις εξειδικευμένες γνώσεις που παρέχει η τεχνολογία. Στο βιβλίο του The Bias of Communication ο Innis παρουσιάζει πολλά ιστορικά παραδείγματα που δείχνουν πώς μια νέα τεχνολογία συγκρούστηκε με κάποιο παραδοσιακό μονοπώλιο γνώσης και δημιούργησε ένα καινούριο, τον έλεγχο του οποίου ανέλαβε κάποια άλλη ομάδα. Με άλλα λόγια, τα οφέλη και τα προβλήματα που απορρέουν από μια νέα τεχνολογία δεν είναι ισομερώς κατανεμημένα. Υπήρχαν, όπως και υπάρχουν, νικητές και ηττημένοι. Είναι όμως παράδοξο όσο και γενικευμένο φαινόμενο το ότι σε πολλές περιπτώσεις οι νικημένοι –λόγω άγνοιας– τάχθηκαν με το μέρος των νικητών, ενώ μερικοί ακόμα συνεχίζουν να το κάνουν.

* αναφέρεται στην Πλατωνική παραβολή του Θευθ και του Θαμού, σχετικά με την μετάβαση από τον προφορικό στον γραπτό λόγο.

 

fah1.jpg

Οι σιδεράδες είχαν ενθουσιαστεί με την εφεύρεση του αυτοκινήτου, πιστεύοντας πως αυτό θα τους έφερνε δουλειά. Η ιστορία τους διέψευσε. Το ρολόι από όργανο ρύθμισης της εγκρατούς ζωής στα μοναστήρια των Βενεδικτίνων μετατράπηκε στην sine qua non συνθήκη της καπιταλιστικής οργάνωσης. Το Διαδίκτυο γεννήθηκε ως πολεμική μηχανή, ενώ σήμερα η αποκεντρωμένη αρχιτεκτονική του αποτελεί βάση μιας αντίστοιχης αναθεώρησης της κοινωνικής οργάνωσης.

Το παράδειγμα αλλάζει και η εγγενής δυναμική του οργανωτικά δημοκρατικότερου μέσου έκφρασης μέχρι σήμερα στις μαζικές κοινωνίες θα ματαιώσει τις ορέξεις του Γαργαντούα του τρέχοντος μονοπωλίου γνώσης. Οι ηγέτες και οι θεράποντες του παραδοσιακού έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου στην απόγνωση της δομικής ανεπάρκειάς τους επικαλούνται παλαιολιθικούς όρους όπως η ρύθμιση, με ή χωρίς προθέματα. Προσπαθούν ακόμα να γειώσουν την ενέργεια που διοχετεύεται στο διαδίκτυο από ανεξάρτητους πολίτες, μέσω της εμπορικής απόκτησης των υλικών υποδομών ενός άυλου μέσου. Μάταια. Θα αγοράσουν τις ψηφιακές βιβλιοθήκες, μα θα τους λείπουν τα βιβλία. Αυτά θα τα κατέχουν και θα τα διαθέτουν μόνο οι πολίτες. Πολίτες που θα είναι εξίσου παραγωγοί και καταναλωτές νοήματος.

fah3.jpg

Η μετάβαση μπορεί να μην είναι ομαλή. Η επίφαση φιλελευθερισμού που τελειώνει εκεί που τελειώνουν και οι ραφές από τις τσέπες τους είναι εύκολο να διολισθήσει σε index απαγορευμένων ‘βιβλίων’. Η τέχνη των προβοκατόρικων αφορμών και προφάσεων για την επιβολή ενός κράτους εκτάκτου ανάγκης τους είναι γνωστή. Όμως τα νέα μέσα θα ξεβράσουν το παράταιρο οργανωτικό πλαίσιο και τους φορείς του.

Αν ζητούμε έναν πραγματικά φιλελεύθερο κόσμο η αυτορύθμιση δεν θα ήταν κάτι που θα συζητούσαμε, θα ήταν μια δεδομένη κατάκτηση μέσω της παιδείας μας. Όποιο αίτημα περιέχει ως συνθετικό τη λέξη ρύθμιση αποτελεί κοιτίδα μικρών δικτατορίσκων που τρέχουν να αποσβέσουν τους κραδασμούς από την κατάρρευση του μονοπωλίου γνώσης τους.

fah5.jpg

4 Σχόλια “Μονοπώλια γνώσης”


  1. H εικονογράφηση από το Fahrenheit 45- κι η παραπομπή στην ταινία όλο το ποστ.

    Ίσως αντί για firemen αρχίσουμε να μιλαμε απλά για orators, αγαπητέ.

  2. Gilletina Says:

    …Θυμάμαι τι μου απάντησε μία φίλη μου πριν 20 χρόνια όταν προς έκπληξή μου για την μεταστροφή στην ακαδημαϊκή της πορεία την ρώτησα γιατί ΜΒΑ;:
    -Εσύ έχεις θετική και αισιόδοξη, βαθιά μεσα σου, άποψη για την ανθρωπότητα, εγώ όχι αγαπητέ.

  3. Jangel Says:

    Polu endiaferon apopsi kai polu kali tekmiriwsi.


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: