Τι έχει να μας διδάξει ο Μπομπ Σφουγγαράκης;

Σεπτεμβρίου 7, 2006

spongebob1.jpg

 

Τι συμβαίνει όταν ένα cartoon που απευθύνεται κυρίως σε παιδιά προσχολικής ηλικίας έχει να επιδείξει μεγαλύτερα αποθέματα διανοητικής, συναισθηματικής και κοινωνικής νοημοσύνης από μια κυβέρνηση; Όταν αυτό το cartoon είναι ο Μπομπ Σφουγγαράκης και από την άλλη πλευρά βρίσκονται τα νευρόσπαστα ανδρείκελα της κυβέρνησης Bush, τότε προκαλείται μια δημόσια συζήτηση που ίσως σε κάποιον ανυποψίαστο θα φαινόταν επιφανειακή, αλλά στην πραγματικότητα ψηλαφεί με ένταση  το μαλακό υπογάστριο του διαχρονικού συντηρητισμού που κοχλάζει στο βάθος της αμερικανικής κουλτούρας. Εξάλλου η μαζική δημοφιλής κουλτούρα ήταν ανέκαθεν ο μόνος κοινός τόπος αναφοράς τους.

 

spongebob2.jpg

 

Αναφέρομαι στην διαμάχη που έλαβε χώρα πριν από περίπου έναν χρόνο, αναφορικά με τα πρότυπα που προωθούνται διαμέσου αυτής της τηλεοπτικής σειράς. Κορωνίδα των επικριτών της ήταν η υπόρρητη αλλά σαφής κατά τη γνώμη τους προβολή των ομοφυλοφιλικών σχέσεων ως υγιών εναλλακτικών μορφών οικογενειακής ζωής. Σε μια εποχή όπου οι μονογονεϊκές και οι ανασυνδυαζόμενες οικογένειες αυξάνονται και τα συμβόλαια συμβίωσης μεταξύ πολιτών γίνονται σταθερά αποδεκτά, η προώθηση τέτοιων εικόνων σε μια γλώσσα που κατανοούν και συναισθάνονται τα παιδιά θα φάνταζε αυτονόητο ζητούμενο. Φυσικά, όπως και σε όλους τους άλλους τομείς, η σχιζοφρενής Αμερική αποτελεί προνομιακό ανατροπέα των αυτονόητων.

Ωστόσο, το να τελείωνε η συζήτηση στο πόσο και με ποιόν τρόπο είναι τελικά κολλητοί ο Μπομπ και ο φίλος του ο Πάτρικ θα ήταν εξαιρετικά άδικο. Αυτή η αδικία όμως έγινε και εδώ θα προσπαθήσω να προσχεδιάσω μια συνέχεια αυτής της συζήτησης, πιο ουσιαστική.

Παρακολουθώντας κανείς 2-3 επεισόδια του Μπομπ Σφουγγαράκη θα διακρίνει μια σειρά από ανατροπές και ενδεχομενικότητες. Η υποθαλάσσια πόλη παραπέμπει σε μια ψυχεδέλεια πολύ πιο επεξεργασμένη από αυτή του Κίτρινου Υποβρύχιου των Beatles. Παράδειγμα ανατροπής: τα σαλιγκάρια είναι pets που νιαουρίζουν, ενώ τα αρσενικά έχουν ροζ και τα θηλυκά γαλάζια μάτια. Όλοι οι χαρακτήρες είναι μακράν περισσότερο ανθρωπόμορφοι από οποιαδήποτε αμερικανική κωμωδία τελευταίας σοδειάς.

 

kalamarhs.jpeg

 

Το σπουδαιότερο όμως στοιχείο κατά τη γνώμη μου είναι ο τρόπος κατανομής της αρετής ανάμεσα στους ήρωες. Δεν έχουμε να κάνουμε με μια παραμυθούπολη όπου το καλό και το κακό είναι εμφανώς διακριτά και τελικά το πρώτο θριαμβεύει πανηγυρικά. Οι κακοί στη χώρα του Σφουγγαράκη φέρουν χαρακτηριστικά από την πραγματική ζωή. Ο Καβούρης, ιδιοκτήτης του εστιατορίου της πόλης όπου εργάζεται ο Μπομπ, είναι ένας στυγνός εκμεταλλευτής, καπιταλιστής του χειρίστου είδους. Ο Καλαμάρης, άσπονδος φίλος του Μπομπ και του Πάτρικ και κλασικός μονόχνωτος ανθρωποδιώκτης, είναι ένας υστερόβουλος καιροσκόπος που βυθίζεται κάτω από το βάρος ενός κακώς νοούμενου ορθολογισμού. Και οι μπάτσοι είναι …ψάρια.

kavourhs.jpg

Από την άλλη πλευρά είναι ο Μπομπ. Απόλυτα αφελής, απόλυτα αθώος και απόλυτα ανασφαλής. Τόσο ανασφαλής που πάντα γίνεται υποχείριο των κακών (και των καλών). Τις περισσότερες φορές παπαγαλίζει μαζοχιστικά παραδοχές του πόσο ανάξιος είναι και του πόσο πειθήνιος πρέπει να είναι στους άλλους. Ο Πάτρικ είναι παρόμοιας ψυχολογίας, μόνο πιο μπουνταλάς, πιο βλάκας και λιγότερο εξαρτημένος.

Η ανατροπή σε σχέση με κλασικές παιδικές αφηγήσεις είναι πως η επίλυση της αδικίας δεν συντελείται συμβολικά στον πεπερασμένο χρόνο του τηλεοπτικού προγράμματος ( ο Μπομπ παραμένει πάντα αδικημένος έστω και με ψήγματα ευτυχίας προερχόμενα από το οικείο περιβάλλον του), αλλά κινητοποιώντας έναν μηχανισμό ταύτισης και προβολής στους μικρούς τηλεθεατές, τους εγκαλεί να επιλύσουν τις αντίστοιχες αδικίες στον πραγματικό κόσμο. Με άλλα λόγια, το πρόγραμμα είναι διδακτικό με έναν απροσδόκητα ενεργητικό τρόπο.

gelsomina.jpg

Τολμώντας μια παρακινδυνευμένη σύγκριση θα έλεγα πως ο Μπόμπ τίθεται σε μια αλυσίδα αντιηρώων από το μεγάλο σινεμά των σκηνοθετών. Ο Μπομπ είναι η Τζελσομίνα του Φελίνι. Ο Μπομπ είναι η Κίκα του Αλμοδοβάρ. Η αφέλεια, η βαθιά αγνότητα και η κρυστάλλινη διαφάνεια του χαρακτήρα είναι κάτι που μοιράζονται και οι τρεις. Και οι τρεις κατατρεγμένοι. Και όπως σπαράζουμε με τον χαμό της Τζελσομίνα και πεισμώνουμε για την αδικία της βαρβαρότητας, έτσι και ο Μπομπ μας καλεί να τον σώσουμε από τους κακούς.

kika.jpg

Ένα αγόρι με αρετές που ο πολιτισμός εμμένει να τις θεωρεί θηλυκές. Ένα αγόρι που αναστάτωσε τους συντηρητικούς στην Αμερική λόγω των μαθημάτων ενσυναίσθησης και αλληλεγγύης που δίνει στα παιδία, δύο αρετές που μεθοδικά εκλείπουν από την αναδυόμενη κουλτούρα των αδηφάγων αγορών. Ο Μπομπ είναι αντιοικονομικός. Ο Μπομπ είναι το καλύτερο τηλεοπτικό πρόγραμμα που βγήκε τα 2-3 τελευταία χρόνια.

spongebob-patrick2.jpg

…και 2 λαθροχειρίες ως απότοκα του σχετικού debate.

spongebob-patrick.jpg

24 Σχόλια “Τι έχει να μας διδάξει ο Μπομπ Σφουγγαράκης;”

  1. enteka Says:

    para poly endiaferon, tha to do tora me nea matia
    🙂

  2. raresteak Says:

    …νέα μάτια. Ό,τι καλύτερο. Σ’ευχαριστώ 🙂

  3. Gilletina Says:

    Εγραψες πάλι…
    μμμμμμμμμουτς

  4. Τάκης Says:

    Raresteak το κείμενο σου καθρεπτίζει απόλυτα τους λόγους για τους οποίους αγαπώ αυτό το χαζό σφουγγάρι. Είχα μείνει έκπληκτος όταν έμαθα τον πανικό που προκάλεσε στο δεξιόπληκτο Αμέρικα ένα επισόδειο στο οποίο ο Μπόμπ και ο Πάτρικ παίρνουν υπό την προστασία τους ένα μωρό-αχιβάδα… Ούρλιαζαν για «γκεί προπαγάνδα», για «ατζέντα προώθησης» γκεί γάμου/υιοθεσίας κλπ. -ένας γραφικός δεξιοσερνικός μάλιστα έλεγε πως τα ρούχα του Μπόμπ (οριβατικές μπότες και σορτσάκι) είναι καθαρά γκέι ενδυμασία (!).

    Στο συγκεκριμένο επισόδειο, 2 ψάρια βλέπουν τους 2 φίλους να βγάζουν βόλτα το μωρό τους, και σκέπτονται μέσα σε ένα καρτούν-μπαλόνι:

    Αστερίας + Σφουγγάρι = Αχιβάδα ;;;;

    Why the fuck not? Όπως και να έχει φροντίζω να βλέπω Μπόμπ μαζί με τα βαπτιστήρια μου και να τους μαθαίνω ό,τι μπορώ για το τί σημαίνει «αυτοδιάθεση». Ίσως το θυματάρα-ώς-διδαχή να είναι αυτό που βρήκαμε και στα μελό του Φόν Τρίερ…

  5. raresteak Says:

    Σ’ ευχαριστώ Τάκη γιά τις λεπτομέρειες γύρω από το debate που έγινε στην Αμερική.
    Και εγώ σκέφτηκα τον Τρίερ. Η Μπες και η Σέλμα είναι κλασικές θυματάρες, και σε συζητήσεις με φίλους θυμάμαι πως όλοι μόλις είχαμε βγει από την αίθουσα ήμασταν πολύ θυμωμενοί. Είχα ακούσει μάλιστα από μία γνωστή μου ότι μια άλλη γνωστή της είχε σφαλιαρίσει έναν άγνωστο μέσα στο λεωφορείο χωρίς λόγο (!) (έτσι γενιούνται οι αστικοί μύθοι…). Πάντως ο ψυχολογικός μηχανισμός είναι ίδιος.
    Επέλεξα την Τζελσομίνα και την Κίκα ως πιο ανάλαφρες αποδόσεις. Δεν εμπεριέχουν αυτόν τον ‘εκβιασμό’ του μελό και σου την φέρνουν πιο μουλωχτά, κυρίως η Τζελσομίνα που μοιάζει τόσο στον Μπομπ.


  6. ’κρυστάλλινη διαφάνεια χαρακτήρα’ rare μου, σωστά το λες.

    κι ο μπόμπ κι αυτοί που κολλάνε μπροστά στην οθόνη να τον δούνε.

  7. Τάκης Says:

    Raresteak ανέβασα το «αμφιλεγόμενο» επισόδειο στο μπλόγκ μου, εδώ:

    http://throughstatic.blogspot.com/2004/09/spongebob-squarepants-season-3-episode.html

    Θα το κρατήσω on-line για μία εβδομάδα. Είμαι σίγουρος πως θα γελάσεις! «Let’s have another!»

  8. raresteak Says:

    @αμβρόσιος

    i hope they can’t see right through them yet…

    @Τάκης

    Ευχαριστούμε! 🙂


  9. Μπράβο σου! Συγχαρητήρια για το κείμενό σου!
    Δεν θα μπορούσα να τα γράψω καλύτερα!

    (Δες κι εδώ, κυρίως στα σχόλια: http://iphimedea.blogspot.com/2006/05/blog-post_19.html#links)

  10. raresteak Says:

    @ Ιφιμέδεια

    Σε ευχαριστώ

    @ Τάκης

    Μόλις έιδα το επεισόδιο. Έχει πλάκα η παρωδία της κλασικής οικογένειας. Φαντάζομαι μια μάνα θιασώτη του Parental Advisory να βλέπει το αρκετά outspoken φινάλε (όντως εκεί γέλασα πολύ) και να πηγαίνει για πικετοφορία… 🙂 🙂

  11. druqbar Says:

    Να που γι’αυτό ήθελα να γράψω εδώ και λίγο καιρό και ευτυχώς με πρόλαβες (το έκανες πολύ καλύτερα)
    Βλέποντας την ταινία του Σφουγγαράκη (σε ατελείωτες επαναλήψεις λόγω παιδιού) έχω καταλήξει στα ίδια ακριβώς συμπεράσματα. Χωρίς να έχω πρόσβαση στα επεισόδια της σειράς, η αίσθηση είναι ακριβώς η ίδια.
    Ένας χαρακτήρας που ταυτίζεται περισσότερο με εμάς τους μεγάλους, και προετοιμάζει τα παιδιά για την παράνοια αυτού του κόσμου
    (και η ψυχεδέλεια αυτή είναι μέρος του)
    Καλώς σε βρήκα

  12. Τάκης Says:

    «Don’t one-more-minute me Mister Man!» 🙂

    Μακάριοι οι πικετοφόροι αυτού του κόσμου… Χαίρομαι που σου άρεσε Raresteak!

  13. kolk Says:

    πως μπορείς να μην τον λατρεψεις; 🙂
    την ταινία δεν την έχω δει ακόμη γιατί το έχω ανακαλύψει σχετικά πρόσφατα μέσω mtv.

  14. Katerina Says:

    na sou pw thn alitheia xrhsimopoiohses dyskolo leksilogio k kapoia apo auta pou egrapses de ta katalaba.Egw sta 20xronia zwhs mou den exw kollhsei pote oute me cartoon oute me ekfrazeis pou sunithws leme k epanalambanoume sthn kathimerinothta , par’ola auta mexri neseser phga k phra me ton spongebob!Pou ksepesa tha eleges , apo thn mia na spoudazw logistikh k na anhsyxw gia to mellon mou k na to sxediazw k apo thn allh o afelhs bob na katalambanei xoroxrono sthn zwh mou.tragiko….anyway poly wraio k diafotistiko to keimeno sou!se euxaristoume!

  15. Katerina Says:

    ti einai oi piketoforoi??????????

  16. raresteak Says:

    @ Katerina

    Μη σε ανησυχούν οι δύσκολες λέξεις. Αν κάτι είναι καλό μας το λέει πρώτα η καρδιά μας.

    πικετοφορία:(η) ουσ. η προβολή πολιτικών ή κοινωνικών αιτημάτων με επιγραφές (βλ. πικέτο) σε χαρτόνι, ύφασμα κτλ., που προσαρμόζει ο διαδηλωτής ως ένδυμα στο σώμα του [Μείζον Ελληνικό Λεξικό]

  17. Katerina Says:

    ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ!ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΩΡΑ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΓΡΑΨΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΜΟΦΥΛΛΟΦΙΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΙ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ…ΘΑ ΕΡΘΩ ΝΑ ΣΥΜΦΩΝΗΣΩ ΜΑΖΙ ΣΟΥ.ΠΡΟΣΦΑΤΑ Κ ΑΠΟ ΠΕΡΙΕΡΓΕΙΑ ΕΚΑΤΣΑ ΝΑ ΔΩ ΑΝ ΟΝΤΩΣ ΙΣΧΥΕΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ Κ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΕΙΔΑ ΤΟ ΒΟΒ ΝΤΥΜΕΝΟ ΩΣ «ΓΥΝΑΙΚΑ» Κ ΝΑ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΥΤΟΝ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΚ ΕΥΧΕΣ ΤΥΠΟΥ > ΚΛΠ.ΕΙΛΙΚΡΙΝΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΟ ΣΙΧΑΘΗΚΑ ΛΙΓΟ ΤΟΝ ΒΟΒ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΩ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΟΥΤΕ ΚΑΝ ΝΑ ΤΟΝ ΒΛΕΠΩ…

  18. raresteak Says:

    Σου προτείνω λοιπόν να πετάξεις την ανήθικη κασετίνα Μπομπ Σφουγκαράκη και να κάνεις 100 μετάνοιες γιατί όπως ξέρεις το ‘κουσούρι’ είναι και κολλητικό.

  19. Katerina Says:

    Σίγουρα θα την πετάξω δε το συζητώ…αν θες μπες –>katbouss.wordpress.com Θα ήθελα να ακούσω κ άλλες απόψεις

  20. raresteak Says:

    Gilletinaaaaaaaaaaaa
    Ακόνιζε τη λεπίδα… έπεσε δουλειά!

  21. Τάκης Says:

    Κατερίνα, σου προτείνω να πετάξεις όσα αντικείμενα με τον Μπόμπ έχουν συγγενείς σου μικρής ηλικίας (ξαδερφάκια κλπ.) γιατί οι επιρροές ξεκινούν στην παιδική ηλικία. Σίγουρα θα τους κάνεις καλό. Επίσης, εκτός από την λέξη «πικετοφορία», αναζητήσε και το νόημα της λέξης «σαρκασμός».

  22. katbouss Says:

    ennoeitai oti kserw ti tha pei sarkasmos….pantws oti me exei piasei palimpedismos einai epeidh efaga k egw ta xastoukakia mou k isws ginetai apo amyna…gia na mhn megalwsw k ginw san thn gria thn kota pou exei to zoumi…egw tha exw k ritides k alla….ou gar erxetai monon to gyras….otan kleineis thn prwth sou eikosaetia trws to prwto flas….

  23. raresteak Says:

    επειδή μένει ακόμα να οριστούν οι λέξεις ‘παχυδερμία’ και ‘αφασία’

    επειδή είμαι extremely low tolerant στην καφρίλα

    και επειδή το δις εξαμαρτείν ούκ ανδρός σοφού (βλ. εκτροπές από το θέμα σε σχόλια προηγούμενης δημοσίευσης)

    τα σχόλια για αυτή τη δημοσίευση κλείνουν

    σας περιμένω στις επόμενες [only witter, please… (ελπίζω αυτή τη φορά να μην καταλάβουν μόνο αυτοί που δεν χρειάζεται να καταλάβουν)]


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: